„მაგნიტური დღეები“ ბევრისთვის თავის ტკივილისა და უგუნებობის მზა ახსნაა. მაგნიტური ქარიშხალი ნამდვილი ფიზიკური მოვლენაა და ტექნიკაზე მისი გავლენა კარგად არის შესწავლილი. ადამიანის ჯანმრთელობაზე გავლენა კი ბევრად ნაკლებად ცხადია, ვიდრე ხშირად წერენ.
საიდან მოდის მაგნიტური ქარიშხალი
მზე მუდმივად აფრქვევს დამუხტული ნაწილაკების ნაკადს, რომელსაც მზის ქარი ჰქვია. დროდადრო მის ზედაპირზე ძლიერი ამოფრქვევა ხდება და კოსმოსში პლაზმის უზარმაზარი ღრუბელი გაიტყორცნება. თუ ეს ღრუბელი დედამიწისკენ არის მიმართული, ჩვენამდე ერთიდან სამ დღემდე დროში აღწევს, დედამიწის მაგნიტურ ველს ეჯახება და არხევს. სწორედ ეს რყევაა მაგნიტური, ანუ გეომაგნიტური ქარიშხალი.
მზის აქტივობა დაახლოებით 11-წლიანი ციკლით იცვლება. ამჟამინდელი, 25-ე ციკლის პიკი 2024-2025 წლებზე მოვიდა, თუმცა ძლიერი ქარიშხლები პიკის მომდევნო წლებშიც ხშირია.
როგორ იზომება სიძლიერე
მაგნიტური ველის შეშფოთებას Kp ინდექსით აფასებენ, 0-დან 9-მდე:
0-დან 3-მდე: მშვიდი ველი.
4: შეშფოთებული ველი, ქარიშხალი ჯერ არ არის.
5 და მეტი: მაგნიტური ქარიშხალი. მის სიძლიერეს G1-დან (სუსტი) G5-მდე (ექსტრემალური) აღნიშნავენ.
სუსტი, G1 დონის ქარიშხალი წელიწადში ათობით დღეს ხდება და მას ვერავინ ამჩნევს. G4 და G5 იშვიათია.
რაზე მოქმედებს ნამდვილად
პოლარული ციალი. ძლიერი ქარიშხლის დროს ის ჩვეულებრივზე ბევრად სამხრეთითაც ჩანს. ასე იყო 2024 წლის მაისში, ბოლო ოცი წლის ყველაზე ძლიერი ქარიშხლის დროს.
თანამგზავრები და ნავიგაცია: GPS-ის სიზუსტე დროებით ეცემა.
რადიოკავშირი, განსაკუთრებით მოკლე ტალღებზე.
ელექტროქსელები ჩრდილოეთ განედებზე. 1989 წელს კანადის პროვინცია კვებეკი მაგნიტური ქარიშხლის გამო ცხრა საათით დარჩა უშუქოდ.
საქართველო საშუალო განედებზეა, ამიტომ ქსელებისა და კავშირის სერიოზული შეფერხება აქ ნაკლებად მოსალოდნელია.
მოქმედებს თუ არა ჯანმრთელობაზე
ქარიშხლის დროს დედამიწის მაგნიტური ველი მხოლოდ მცირე ნაწილით იცვლება, ბევრად ნაკლებად, ვიდრე ის ველი, რომელშიც საყოფაცხოვრებო ტექნიკასთან ყოველდღე ვხვდებით. ზოგი კვლევა ქარიშხლის დღეებში წნევის, გულის რიტმისა და ძილის მცირე ცვლილებებს პოულობს, სხვა კვლევები კი ამას ვერ ადასტურებს. მყარი მტკიცებულება, რომ მაგნიტური ქარიშხალი ჯანმრთელ ადამიანს ავნებს, დღემდე არ არსებობს.
თუ მაინც ამჩნევთ, რომ ასეთ დღეებში თავს უარესად გრძნობთ, დაგეხმარებათ ის, რაც ნებისმიერ დაძაბულ დღეს გამოგადგებათ: საკმარისი ძილი, წყალი, ნაკლები ყავა და ალკოჰოლი, სუფთა ჰაერზე გასეირნება. ექიმის დანიშნული წამლები ჩვეულებრივად მიიღეთ. თუ თავის ტკივილი ან წნევის ცვალებადობა ხშირად გაწუხებთ, მიზეზი ექიმთან ეძებეთ და არა კალენდარში.
ამინდის ცვლილება კი თავის ტკივილს მართლაც იწვევს. ამაზე წაიკითხეთ: რატომ გვტკივა თავი ან სახსრები ამინდის ცვლილებისას.
რამდენად სანდოა „მაგნიტური დღეების“ კალენდარი
სანდო პროგნოზი მხოლოდ ერთიდან სამ დღემდე ვადით არსებობს: იმ დროით, რომელიც პლაზმის ღრუბელს მზიდან დედამიწამდე მოსასვლელად სჭირდება. ამოფრქვევას თანამგზავრები აფიქსირებენ და მხოლოდ ამის შემდეგ ხდება ცნობილი, მოვა თუ არა ქარიშხალი.
მთელი თვის კალენდრები იმას ეყრდნობა, რომ მზე თავისი ღერძის გარშემო დაახლოებით 27 დღეში ბრუნავს და აქტიური უბნები დედამიწისკენ ისევ მობრუნდება. ეს მხოლოდ მიახლოებითი ვარაუდია. ამიტომ თვით ადრე დასახელებული ზუსტი დღეები და საათები ხშირად არ მართლდება, ძლიერი ქარიშხალი კი შეიძლება იმ დღეს დაიწყოს, რომელიც კალენდარში მშვიდად ეწერა.