მთაში ლაშქრობა დაუვიწყარი თავგადასავალია, თუმცა სიმაღლის მატებასთან ერთად ბუნება სრულიად სხვა კანონებით იწყებს მოქმედებას. მთის რელიეფი ჰაერის მასების მოძრაობას აჩქარებს და ცვლის, რის გამოც კაშკაშა მზე შესაძლოა სულ რაღაც ნახევარ საათში ძლიერმა სეტყვამ, ქარიშხალმა ან სქელმა ნისლმა შეცვალოს. უსაფრთხო მარშრუტის დასაგეგმად, აუცილებელია ლაშქრობამდე რამდენიმე დღით ადრე შევამოწმოთ კონკრეტული სიმაღლის პროგნოზი, გავითვალისწინოთ დღის მეორე ნახევარში კონვექციური ღრუბლების წარმოქმნის ალბათობა და ყოველთვის გვქონდეს სათადარიგო გეგმა. თუმცა, ციფრული პროგნოზების მიღმა, თავად ბუნება გვაძლევს მკაფიო სიგნალებს, რომელთა ამოცნობა ყველა მოლაშქრეს უნდა შეეძლოს.
1. ღრუბლების ფორმისა და სიმაღლის სწრაფი ცვლილება
მთაში ამინდის გაუარესების პირველი და ყველაზე თვალსაჩინო მანიშნებელი ცაზე ღრუბლების დინამიკაა. თუ დილით ცაზე მაღალი, ბუმბულივით თხელი (ფრთა) ღრუბლები გამოჩნდა, რომლებიც თანდათან სქელდება, დაბლა ეშვება და მთელ ცას ფარავს, ეს თბილი ფრონტის მოახლოებასა და მოსალოდნელ ხანგრძლივ წვიმაზე მიუთითებს. კიდევ უფრო საყურადღებოა ვერტიკალურად მზარდი, კოშკისებრი გროვა-წვიმის ღრუბლები თუ ისინი სწრაფად იზრდება ზემოთ და ზედა ნაწილი გრდემლის ფორმას იღებს, რამდენიმე საათში, ან უფრო ადრეც, ძლიერი ჭექა-ქუხილი და სეტყვა გარდაუვალია.
2. ქარის მიმართულებისა და ტემპერატურის მკვეთრი ცვლილება
მთის ხეობებში ქარს თავისი ჩვეული რიტმი აქვს: დღისით თბილი ჰაერი ხეობიდან მწვერვალებისკენ ადის, ღამით კი ცივი ჰაერი ქვემოთ ეშვება. თუ შენიშნავთ, რომ დღის განმავლობაში ქარმა მოულოდნელად შეიცვალა მიმართულება, გაძლიერდა და თან მკვეთრი სიცივე მოიტანა, ეს ატმოსფერული ფრონტის შემოჭრის ნიშანია. ტემპერატურის უეცარი ვარდნა ხშირად წინ უსწრებს ნალექს, ხოლო ცივი და თბილი ჰაერის მასების შეჯახება ქმნის ძლიერ ტურბულენტობასა და ქარიშხლის საფრთხეს.
3. ბუნებრივი ხმების უჩვეულო სიმკვეთრე და სიჩუმე
ამინდის გაფუჭებამდე ბუნება თითქოს იტრუნება, რასაც თავისი ფიზიკური ახსნა აქვს. დაბალი ატმოსფერული წნევისა და მომატებული ტენიანობის პირობებში ჰაერის სიმკვრივე იცვლება, რის გამოც ბგერითი ტალღები ბევრად უფრო შორს და მკაფიოდ ვრცელდება. თუ შორეული მდინარის ხმაური, ჩანჩქერის გუგუნი ან სხვა ბანაკიდან მომავალი ხმები იმაზე ახლოს და მკვეთრად გესმით, ვიდრე ჩვეულებრივ, ეს იმის ნიშანია, რომ ტენიანობა კრიტიკულ ზღვარს უახლოვდება. ამავდროულად, ფრინველები და მწერები წნევის ვარდნას გრძნობენ, წყვეტენ აქტიურობას და თავშესაფარს ეძებენ, რაც გარემოში უჩვეულო სიჩუმეს ქმნის.
4. ჰაერის ტენიანობის მატება და „მძიმე“ სუნები
ატმოსფერული წნევის კლებასთან ერთად, ნიადაგიდან, მცენარეებიდან და წყალსატევებიდან უფრო ინტენსიურად გამოიყოფა არომატული ნივთიერებები, ხოლო ტენიანი ჰაერი ამ სუნებს უკეთ აკავებს. თუ ლაშქრობისას მოულოდნელად იგრძნობთ მიწის, ხავსის, წიწვოვანი ტყის ან დამდგარი წყლის უჩვეულოდ მძაფრ სუნს, ეს ნიშნავს, რომ ჰაერი ტენით გაჯერდა და ნალექი ძალიან ახლოსაა. ხშირად ამას თან ახლავს მწვერვალებზე ნისლის სწრაფი „ჩამოწოლა“, რაც მხედველობას მინიმუმამდე ამცირებს და ორიენტაციის დაკარგვის სერიოზულ რისკს ქმნის.
5. მზის ან მთვარის გარშემო გაჩენილი „ჰალო“ (ნათელი რგოლი)
თუ დღისით მზის, ხოლო ღამით მთვარის გარშემო მკრთალ, მოთეთრო ან ოდნავ ცისარტყელისფერ ნათელ წრეს - ე.წ. ჰალოს - შეამჩნევთ, ეს ბუნების ერთ-ერთი ყველაზე ზუსტი ბარომეტრია. ეს ოპტიკური მოვლენა მაშინ ჩნდება, როდესაც სინათლე ატმოსფეროს ზედა ფენებში არსებულ მიკროსკოპულ ყინულის კრისტალებში გარდატყდება. ეს კრისტალები კი სწორედ იმ მაღალი ღრუბლების შემადგენელი ნაწილია, რომლებიც ციკლონსა და უამინდობას უსწრებენ წინ. ჰალოს გამოჩენა თითქმის ყოველთვის ნიშნავს, რომ მომდევნო 12-24 საათის განმავლობაში ამინდი აუცილებლად გაუარესდება.
მთაში უსაფრთხოების მთავარი წესი სიფრთხილე და დროული რეაგირებაა. თუ ამ ნიშნებიდან ორს ან მეტს ერთდროულად შეამჩნევთ, არასდროს გარისკოთ მწვერვალისკენ სვლის გაგრძელება ყველაზე გონივრული გადაწყვეტილება სიმაღლის დროული დაკლება, გაშლილი ქედებიდან მოშორება და უსაფრთხო თავშესაფრისკენ დაბრუნებაა.